Zelfstandigen betalen naar verhouding meer belasting dan werknemers, gepensioneerden of tweeverdieners. Dat is de kop die het vakplatform VVP boven de nieuwe cijfers zette, en die nu weer rondgaat. De cijfers zelf komen van het CBS. Voor veel zzp’ers voelt het als een bevestiging van wat ze al dachten. Toch is het de moeite waard om te kijken wat er precies gemeten is, want daar zit het verhaal achter de kop.
Wat het CBS heeft gemeten
Het CBS kijkt naar de mediane belastingdruk per huishouden, gerekend als percentage van het bruto huishoudensinkomen. Mediaan wil zeggen dat de helft van de huishoudens in een groep meer betaalt en de helft minder. De groep wordt bepaald door de belangrijkste inkomensbron. Een huishouden waarin het meeste geld uit eigen onderneming komt, telt als zelfstandige.
| Belangrijkste inkomensbron | Belastingdruk 2014 | Belastingdruk 2024 |
|---|---|---|
| Zelfstandigen | 13,4 procent | 15,6 procent |
| Werknemers | 16,6 procent | 14,0 procent |
| Gepensioneerden | niet vermeld | 5,5 procent |
Bron: CBS, september 2026. De cijfers over 2024 zijn voorlopig.
Zelfstandigen zijn de enige groep waarvan de druk sinds 2014 is gestegen. Werknemers gingen in dezelfde tien jaar flink omlaag. Over alle huishoudens samen zakte de druk van 15,4 procent in 2011 naar 12,3 procent in 2024. Het CBS koppelt die algemene daling onder meer aan minder belastingschijven in box 1 en een sterk verhoogde arbeidskorting.
Waarom de kop maar half klopt
Het belangrijkste detail staat in de definitie. Het CBS telt alleen de inkomstenbelasting en de premies voor de volksverzekeringen mee, dus AOW, Anw en Wlz. Premies voor de WW, de Ziektewet, de arbeidsongeschiktheid en het pensioen vallen erbuiten. De btw ook.
Voor een werknemer is dat een flink deel van het plaatje. De werkgever betaalt over zijn loon premies voor de WW en de WIA, en vaak gaat er ook pensioenpremie af. Neemt het CBS die premies wel mee, dan komt de mediane druk voor alle huishoudens op 32,3 procent in 2024. Een zelfstandige betaalt die premies niet, maar heeft er ook geen dekking voor. Wie als zzp’er een arbeidsongeschiktheidsverzekering of pensioen regelt, betaalt dat uit eigen zak en ziet het niet terug in deze statistiek.
Het eerlijke antwoord op de vraag of zelfstandigen de hoogste belastingdruk hebben is dus ja, in de smalle zin. Over de inkomstenbelasting en de volksverzekeringen betaal je als zelfstandige nu meer dan een werknemer. Het is geen bewijs dat je als zzp’er in totaal duurder uit bent. Wel laat het iets zien wat voor je eigen planning belangrijk is, en dat is de richting.
De afbouw liep na 2024 gewoon door
Het CBS noemt zelf de afbouw van de zelfstandigenaftrek in dezelfde periode, zonder het de oorzaak te noemen. Die afbouw is fors. In 2020 was de aftrek nog 7.030 euro. Daarna zakte hij stap voor stap naar 3.750 euro in 2024, en de reeks loopt door naar 2.470 euro in 2025, 1.200 euro dit jaar en 900 euro in 2027. Die bedragen staan onder meer in het overzicht van Informer. Ook de mkb-winstvrijstelling is de afgelopen jaren omlaag gegaan, naar 12,7 procent.
Daar zit volgens mij de echte boodschap. De CBS-cijfers stoppen bij 2024. De drie stappen daarna, van 3.750 naar 900 euro, zitten er nog niet in. De kloof met werknemers is dus waarschijnlijk alleen maar gegroeid. Voor een starter komt daar de vrijwel verdwenen startersaftrek bij, waarover we eerder schreven in wat het je als beginnende zzp’er kost.
Daar staat tegenover dat de arbeidskorting ook voor zelfstandigen geldt, en die is in dezelfde periode gestegen. De aftrek is dus niet het hele verhaal, maar de lijn is wel duidelijk. De fiscale voorsprong die zelfstandigen jarenlang hadden, is grotendeels weg.
Wat het betekent voor je eigen cijfers
Het eerste wat ik zou doen is je reservering voor de belasting tegen het licht houden. Veel zzp’ers houden nog een vast percentage aan dat ooit klopte, met een zelfstandigenaftrek van zes- of zevenduizend euro. Bij een aftrek van 900 euro is dat percentage te laag. De optelsom voor volgend jaar staat in ons stuk over de zelfstandigenaftrek in 2027, en de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw komt daar nog bij, zie wat de bijdrage Zvw in 2027 kost.
Het tweede is je tarief. Als het fiscale voordeel verdwijnt, moet je uurtarief meer opbrengen om netto hetzelfde over te houden. Dat is geen reden voor paniek, het gaat bij een gemiddelde winst om een paar honderd euro per jaar per stap. Maar die stappen stapelen zich op. Wie zijn tarief sinds 2022 niet heeft verhoogd, heeft in feite al een paar keer ingeleverd. Hoe je dat bespreekt met opdrachtgevers die op prijs drukken, lees je in je tarief verhogen als zzp’er.
En het derde is de vergelijking die je zelf maakt. Als je twijfelt tussen ondernemen en loondienst, kijk dan niet alleen naar deze ene statistiek. Tel er wat een werknemer aan zekerheid krijgt bij, en wat jij voor een AOV of pensioen zou moeten betalen. Pas dan vergelijk je appels met appels.