Twee jaar loon doorbetalen aan een zieke werknemer is voor een bedrijf met vijf man personeel een van de grootste financiële risico’s die er bestaan. Dat het debat erover op 30 september weer oplaaide, verbaast me dan ook niet. Minister Aartsen van Sociale Zaken beantwoordde Kamervragen over bedrijven die terug willen naar één jaar loondoorbetaling, en Salaris Vanmorgen zette zijn antwoorden op een rij. Zijn kernzin is helder. De last van loondoorbetaling bij ziekte is volgens de minister voor het hele bedrijfsleven bijna 20 miljard euro.
Voor de mkb-werkgever is de vraag niet zozeer wat Den Haag ooit besluit, maar wat er nu geldt en hoe je je intussen indekt. Daar gaat dit stuk over.
Wat er nu geldt
De regels zijn sinds 2004 niet wezenlijk veranderd. Wordt een werknemer ziek, dan betaal je volgens Ondernemersplein van de overheid maximaal 104 weken minstens 70 procent van het loon door. In het eerste jaar mag dat niet onder het minimumloon zakken. Veel cao’s spreken een hoger percentage af, vaak 100 procent in het eerste jaar. Daarnaast ben je verantwoordelijk voor de re-integratie, met een arbodienst of bedrijfsarts, een plan van aanpak en vaste momenten volgens de Wet verbetering poortwachter. Doe je dat niet goed, dan kan UWV een loonsanctie opleggen van maximaal een extra jaar loondoorbetaling.
Die combinatie van duur, hoogte en re-integratieplicht maakt het voor kleine werkgevers zwaar. Ik schreef eerder al over waarom ziekteverzuim zo’n flinke kostenpost is, en het punt blijft staan. Bij een groot bedrijf vangen collega’s en reserves een langdurig zieke op. Bij een klein bedrijf kan het om het voortbestaan gaan.
Wat er op tafel ligt
Begin september stuurde het kabinet een brief met zes scenario’s, die Flexmarkt op 11 september samenvatte. Het zijn uitdrukkelijk geen besluiten, maar bouwstenen voor gesprekken met werkgevers, vakbonden en de Kamer.
| Scenario | Wat het inhoudt | Wat het kabinet erover meldt |
|---|---|---|
| Verkorten | Loondoorbetaling voor alle werkgevers terug naar 1 of 1,5 jaar | Overheidsuitgaven stijgen met 4,6 miljard (1 jaar) of 1,9 miljard euro (1,5 jaar); UWV kan dit de komende vijf jaar niet uitvoeren |
| Collectief tweede jaar | Kleine werkgevers dragen de kosten van het tweede ziektejaar samen | Structureel circa 750 miljoen euro extra uitgaven |
| Aanvulling beperken | Geen bovenwettelijke aanvulling meer na zes maanden ziekte | Werkgevers besparen circa 1,4 miljard euro |
| Kortere loonsanctie | Maximale loonsanctie van 52 naar 26 weken | Onderdeel van de verkenning |
| Eenvoudiger ontslag | Simpelere procedure na langdurige arbeidsongeschiktheid | Onderdeel van de verkenning |
| Ruimere no-riskpolis | Uitbreiding voor werknemers die in het tweede spoor re-integreren | Onderdeel van de verkenning |
In zijn antwoorden van 30 september noemt Aartsen drie lijnen. Het kabinet wil kijken naar de hoogte en de duur van de loondoorbetaling, de administratieve lasten en rapportageverplichtingen verminderen, en kleine ondernemers extra ondersteunen. Wel benadrukt hij dat elke verandering gedekt moet worden. Dat verklaart waarom een simpele terugkeer naar één jaar zo moeizaam is. Het geld dat werkgevers besparen, moet ergens anders vandaan komen, en UWV heeft de capaciteit niet. Vakbonden zijn kritisch, en ook MKB-Nederland vindt het te vroeg om al een scenario te kiezen.
Mijn inschatting is dat er de komende jaren eerder aan de randen geschaafd wordt dan dat de hele termijn halveert. Een kortere loonsanctie of een collectieve regeling voor het tweede jaar bij kleine werkgevers lijkt haalbaarder dan een algemene verkorting die miljarden kost.
Hoe je je intussen verzekert
Wat er ook uit het overleg komt, de komende jaren draag je als werkgever gewoon het volle risico. Een paar dingen zijn daarom verstandig om nu te regelen.
- Verzuimverzekering. Die vergoedt een deel van het doorbetaalde loon, meestal na een aantal wachtdagen of weken eigen risico. Let bij het vergelijken op het verzekerde percentage, de wachttijd en of re-integratieondersteuning is inbegrepen.
- Een goede arbodienst of bedrijfsarts. De meeste kosten ontstaan niet bij het verzuim zelf, maar bij fouten in de re-integratie. Een loonsanctie is vaak duurder dan de verzekering.
- Kijk naar je cao. Valt je bedrijf onder een cao met 100 procent loondoorbetaling, dan is je risico groter dan het wettelijke minimum. Neem dat mee bij het kiezen van je dekking.
- Denk verder dan twee jaar. Kijk ook naar wat er na twee jaar gebeurt. Als eigenrisicodrager voor de WGA betaal je mogelijk nog jaren mee, tenzij je publiek verzekerd bent via UWV. Dat is een bewuste keuze die je met je adviseur maakt.
- Preventie. Een werkplek die klopt en een leidinggevende die op tijd een gesprek aangaat, voorkomt meer verzuim dan welke polis ook.
Neem je dit jaar je eerste werknemer aan, regel dit dan voordat diegene begint. Een verzuimverzekering afsluiten als er al iemand ziek is, gaat niet meer.
Het is goed dat het debat er weer is. Twee jaar loondoorbetaling remt kleine werkgevers bij het aannemen van personeel, en dat hoor ik in mijn omgeving vaker dan welke andere klacht ook. Maar zolang er geen wet ligt, is de enige verstandige houding die van de werkgever die zich indekt alsof er niets verandert.