Van alle eisen in de nieuwe Zelfstandigenwet ligt er één het zwaarst op de maag. Om in de zogeheten veilige haven te komen, moet je minstens drie opdrachtgevers hebben gehad. Dat klinkt eenvoudig, maar een flink deel van de zzp’ers haalt het niet. Uit een peiling van Knab onder 1.068 zelfstandigen, waarover Financieel Management op 7 oktober 2026 berichtte, blijkt dat 30 procent in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers had. Onder ict’ers is dat 69 procent.
Waarom zzp’ers vrezen dat opdrachtgevers de veilige haven als harde eis gaan stellen, schreef ik al in het stuk over de veilige haven. Hier gaat het om de vraag die daarna komt. Hoe tel je je opdrachtgevers precies, en voldoe jij? Ik baseer me op de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel, de versie die sinds 1 oktober 2026 in internetconsultatie ligt. Het blijft een voorstel, dus details kunnen nog veranderen.
Welke periode telt
De regering noemt het zelf een hard criterium. Er wordt gekeken naar het totaal aantal opdrachtgevers in het vorige kalenderjaar en het lopende jaar samen. Heb je in die periode drie of meer opdrachtgevers gehad, dan voldoe je. Zijn het er minder, dan haal je de zelfstandigentoets niet, ook als je aan alle andere voorwaarden voldoet.
Je hoeft dus niet elk jaar drie klanten te hebben, en ook niet drie tegelijk. De memorie van toelichting geeft zelf een voorbeeld. Had je vorig jaar twee opdrachtgevers en dit jaar maar één andere, dan kom je samen op drie en voldoe je. Volgens de uitleg van Knab tel je tot het moment waarop je een opdracht beoordeelt.
Wanneer een klant echt meetelt
Hier zit de nuance die in de eerste berichtgeving onderbelicht bleef. Niet elke factuur aan een andere naam levert een extra opdrachtgever op.
- Het moet om volwaardige opdrachten gaan. Wie eigenlijk één opdrachtgever heeft en er op papier twee heel kleine klussen bij doet om aan de eis te voldoen, valt er volgens de regering niet onder. Waar de grens ligt, wordt bewust niet vastgelegd, omdat die afhangt van je situatie.
- Een concern telt als één opdrachtgever. Werk je voor meerdere vestigingen of filialen van hetzelfde bedrijf, dan is dat één opdrachtgever. Dat is anders als die filialen echt zelfstandig zijn, met een eigen rechtspersoon, een eigen KVK-inschrijving en een eigen bestuur. Als vuistregel noemt de memorie van toelichting de vraag of je facturen naar verschillende partijen moet sturen.
- Particulieren tellen ook. Opdrachten voor eigenstandige bedrijven of voor particulieren tellen allebei mee.
- Bij een bemiddelaar hangt het af van de constructie. Voer je via een intermediair opdrachten uit bij diens klanten, en heb je je contract met die intermediair, dan is de intermediair je enige opdrachtgever. Hoeveel klanten je ook bezoekt. Brengt een bemiddelaar of platform alleen vraag en aanbod bij elkaar en sluit je het contract met de klant zelf, dan telt elke klant apart.
- Een baan telt niet. Volgens Knab tellen alleen opdrachtgevers mee waarvoor je buiten een arbeidsovereenkomst hebt gewerkt.
Dat punt over bemiddelaars is voor veel ict’ers de kern. Wie via een detacheerder of broker werkt en een contract met die partij heeft, telt straks waarschijnlijk maar één opdrachtgever, ook na drie verschillende projecten. Dat verklaart voor een deel de 69 procent uit de peiling.
Check je eigen situatie
Pak je facturen van vorig jaar en dit jaar erbij en loop deze vragen langs.
- Aan hoeveel verschillende partijen heb ik in die periode gefactureerd?
- Zijn twee of meer daarvan onderdeel van hetzelfde concern, zonder eigen rechtspersoon?
- Heb ik mijn contract met een intermediair of met de klant zelf?
- Zijn de kleinere opdrachten echte opdrachten, of zijn het klusjes die ik vooral heb gedaan om aan een aantal te komen?
- Hoe ziet het er volgend jaar uit, als de huidige grote opdracht doorloopt?
Die laatste vraag is belangrijker dan hij lijkt. De wet moet op 1 januari 2028 ingaan. Dan telt 2027 als het vorige kalenderjaar. Wat je in 2027 aan klanten opbouwt, bepaalt dus of je bij de start van de wet voldoet. Hoe de andere onderdelen van de toets werken, lees je in het stuk over de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.
Wat als je niet aan de drie komt
Dan ben je niet automatisch werknemer. Dat staat duidelijk in de memorie van toelichting. Je mist alleen de zekerheid vooraf van de veilige haven. De opdracht wordt dan beoordeeld zoals nu, op basis van alle omstandigheden. Dat geldt ook voor starters. Wie net begint met één klant, haalt de toets nog niet, maar kan er volgens de regering snel aan voldoen door meer opdrachtgevers te werven.
Eén gevolg wordt vaak over het hoofd gezien. Volgens de memorie van toelichting is het jouw taak om je opdrachtgever te informeren als je situatie verandert en je niet meer aan de zelfstandigentoets voldoet. Valt een van je drie klanten weg en loopt een grote opdracht door, dan moet je dat dus zelf melden.
Mijn kijk op deze eis
Ik snap de gedachte. Een zelfstandige met meerdere klanten is minder afhankelijk en loopt minder risico als er een wegvalt. Maar de eis raakt vooral een groep die bewust kiest voor lange, inhoudelijke opdrachten. Een ontwikkelaar of interim-manager die een jaar op één project zit, doet dat niet omdat hij werknemer wil zijn, maar omdat het werk dat vraagt. De regering zegt het zelf ook. Bij één grote, langer durende opdracht is er vaak geen ruimte voor iets ernaast.
Volgens Financieel Management is 51 procent van de ondervraagde zzp’ers tegen deze eis. Ben je het daarmee eens of oneens, dan is dit het moment om dat te laten weten. Reageren op de internetconsultatie kan tot en met 29 oktober 2026, en hoe dat werkt lees je in het stuk over je mening laten horen. Een concreet voorbeeld uit je eigen praktijk zegt daarbij meer dan een algemene klacht. En los van de wet blijft het advies hetzelfde. Een tweede of derde klant naast je grote opdracht is ook gewoon een betere buffer.