Wie slachtoffer wordt van bankfraude, moet zijn geld meteen terugkrijgen, ook als hij zelf ernstig nalatig is geweest. Dat heeft het Europees Hof van Justitie op 15 oktober bepaald, meldt NU.nl. Wat de uitspraak voor Nederlandse bankklanten betekent, is nog niet duidelijk. De Nederlandse Vereniging van Banken bestudeert hem en komt er volgende week op terug. Voor ondernemers is er een extra vraag. Geldt dit ook voor je zakelijke rekening? Het korte antwoord is dat het daar ingewikkelder ligt.
Wat het Hof heeft beslist
De zaak ging over een klant van een Poolse bank. Ze had iets te koop gezet, kreeg via een zogenaamde koper een link naar een site die sterk leek op die van haar bank en vulde daar haar gegevens in. Er verdween 700 euro van haar rekening, en de bank weigerde terug te betalen omdat ze grof nalatig zou zijn geweest.
Het Hof oordeelt dat een bank een niet toegestane betaling eerst terugbetaalt, en uiterlijk aan het einde van de volgende werkdag. Daarna mag de bank proberen de schade op de klant te verhalen, maar dan moet de bank aantonen dat de klant opzettelijk of met grove nalatigheid zijn verplichtingen niet is nagekomen. De volgorde draait dus om. Eerst je geld terug, dan pas de discussie, en de bewijslast ligt bij de bank. Alleen als de bank gegronde redenen heeft om fraude door de klant zelf te vermoeden en dat meldt bij de bevoegde instantie, hoeft hij niet direct te betalen.
Dat is een flinke verandering met hoe het nu vaak gaat. Volgens de recentste cijfers van de NVB werd in 2024 ongeveer de helft van de fraudegevallen vergoed, afhankelijk van de omstandigheden.
Waarom je zakelijke rekening een ander verhaal is
De regels over betalingen komen uit de Europese betaaldienstenrichtlijn, PSD2, en staan in Nederland in titel 7B van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Die regels beschermen consumenten het sterkst. Bij klanten die geen consument zijn, mogen bank en klant van een deel van die bescherming afwijken. Een zzp’er of mkb’er met een zakelijke rekening valt daaronder, ook als je een eenmanszaak hebt.
Welke regels dat precies zijn, staat in artikel 61 van de richtlijn. De plicht om een niet toegestane betaling onmiddellijk terug te betalen, staat niet in het rijtje waarvan mag worden afgeweken. De regels over wie de schade uiteindelijk draagt en wie wat moet bewijzen, staan er wel in. Lidstaten mochten ervoor kiezen om micro-ondernemingen dezelfde bescherming te geven als consumenten. Nederland heeft dat onderscheid bij de invoering van de richtlijn laten staan.
Wat betekent dat in de praktijk? Mijn lezing is dat de kern van de uitspraak, eerst terugbetalen, ook voor een zakelijke rekening houdbaar is. Maar als de bank daarna het geld bij je terughaalt, kan dat bij een zakelijke rekening makkelijker zijn dan bij een privérekening. Dat hangt af van wat er in de voorwaarden van jouw bank staat. Daarom wacht ik met spanning op de reactie van de banken volgende week, want zij bepalen hoe dit voor zakelijke klanten gaat uitpakken.
Wat je nu al regelt
Pak de zakelijke voorwaarden van je bank erbij en zoek op wat er staat over niet toegestane betalingen en aansprakelijkheid. Veel banken verwijzen naar veiligheidsregels die ook voor zakelijke klanten gelden, zoals je pincode en inlogcodes geheim houden en je apparaten beveiligen. Wie zich daaraan houdt, staat in elke discussie sterker.
Los van wat de banken straks besluiten, kun je je risico nu al verkleinen.
- Stel een daglimiet in die past bij wat je normaal betaalt. Een oplichter kan dan nooit meer weghalen dan dat bedrag.
- Laat grote betalingen of nieuwe begunstigden door een tweede persoon goedkeuren, als je bank dat aanbiedt.
- Gebruik een aparte rekening voor de buffer en de belasting, waar je niet dagelijks mee betaalt.
- Kijk of je cyberverzekering schade door phishing of factuurfraude dekt.
Gaat het toch mis, meld het dan onmiddellijk bij je bank. Volgens de wet moet je dat onverwijld doen, en uiterlijk dertien maanden na de afschrijving. Hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat het geld nog te blokkeren is. Doe daarnaast aangifte bij de politie en meld de phishing bij de Fraudehelpdesk. Waar je verder op let bij het kiezen en inrichten van je rekening, staat in ons stuk over de zakelijke rekening.