Huur je zzp’ers in, dan is het advies van de Belastingdienst op dit moment opvallend concreet. Loop de negen punten van het afwegingskader langs en schrijf op waarom je concludeert dat iemand buiten dienstbetrekking werkt. Dat zei Edith de Bourgraaf, strategisch vakgroepcoördinator loonheffingen bij de Directie Grote Ondernemingen van de Belastingdienst, in een interview met Bouwend Nederland. Het stuk is gericht op de bouw en infra, maar het advies geldt voor iedere opdrachtgever.
Ik vind het een nuttig signaal, juist omdat het zo nuchter is. Geen nieuwe regel en geen nieuwe dreiging, maar een aanwijzing over wat je nu al kunt doen om bij een controle niet met lege handen te staan.
Waarom opschrijven helpt als de praktijk beslist
Op het eerste gezicht zit er een tegenstrijdigheid in. De Belastingdienst zegt zelf dat niet de afspraken op papier bepalend zijn, maar de alledaagse praktijk van het werk. Een mooi contract redt je dus niet als de zzp’er in werkelijkheid werkt als een werknemer. Waarom zou je dan iets vastleggen?
Het antwoord zit in de boete. De negen punten zijn open normen, en daarover kun je van mening verschillen. De Bourgraaf zegt dat het bij een conflict van belang kan zijn om te laten zien dat er serieus is nagedacht over wat wel en niet kan. Dan kan er sprake zijn van een verdedigbaar standpunt, en dat telt mee bij het opleggen van boetes. Een naheffing kun je met een dossier misschien niet voorkomen, een boete wel eerder. Dat verschil is voor een kleine opdrachtgever niet gering.
Het kader is volgens haar ook bedoeld om opdrachtgever en zzp’er samen tot een juiste duiding te laten komen. Blijkt bij het doorlopen dat een relatie niet helder buiten dienstbetrekking valt, dan is haar advies om de werkrelatie zo aan te passen dat dat wel zo is. Dat gaat dus over de praktijk, niet over een andere formulering in het contract.
De negen punten, en wat je per punt vastlegt
De punten komen uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad uit 2023 en staan in de toelichting op het beslis- en afwegingskader van de Belastingdienst, uitgave april 2026. Er geldt geen rangorde tussen de punten, en ze worden in samenhang gewogen. In de rechterkolom staat wat je voor jezelf kunt noteren, zodat je dossier over de werkelijkheid gaat en niet over intenties.
| Gezichtspunt van de Belastingdienst | Wat je vastlegt |
|---|---|
| Aard en duur van de werkzaamheden | Om welk afgebakend resultaat het gaat, hoe lang de opdracht loopt en of het werk ook door eigen personeel wordt gedaan |
| Hoe werk en werktijden worden bepaald | Wie beslist over aanpak, planning en uren, en of de zzp’er daar zelf ruimte in heeft |
| Mate van inbedding in je organisatie | Of hij in jouw rooster, overleggen, kleding of systemen meedraait zoals je eigen mensen |
| Verplichting het werk persoonlijk te doen | Of hij zich mag laten vervangen en of dat in de praktijk ook weleens gebeurt |
| Hoe de afspraken tot stand kwamen | Of er is onderhandeld over tarief en voorwaarden, of dat jij alles hebt voorgelegd |
| Hoe de beloning wordt bepaald en betaald | Per resultaat of per uur, op factuur van de zzp’er of op jouw voorwaarden |
| Hoogte van de beloning | Het tarief, en hoe dat zich verhoudt tot het loon van een werknemer in vergelijkbaar werk |
| Commercieel risico | Wie opdraait voor fouten, uitval en meerwerk |
| Ondernemersgedrag | Andere opdrachtgevers, eigen acquisitie en naam, en hoe lang hij meestal voor één opdrachtgever werkt |
Een paar punten springen eruit. Het tarief staat er niet voor niets in. De Bourgraaf noemt bescherming van zzp’ers met een veel te laag uurtarief als een van de redenen achter het beleid, en wie zich niet verzekert tegen arbeidsongeschiktheid en geen pensioen opbouwt kan goedkoper zijn dan een collega die dat wel doet. Een opdrachtgever die op het laagste tarief inkoopt, zit daardoor sneller in de gevarenzone dan hij denkt. Het negende punt gaat bovendien over de zzp’er zelf, buiten jouw opdracht om. Vraag daar dus naar, en noteer het antwoord.
Werk je zelf als zzp’er, dan is dit lijstje ook voor jou bruikbaar. Een opdrachtgever die twijfelt, stel je eerder gerust met antwoorden op deze negen vragen dan met een modelcontract. In ons stuk over opdrachtgevers die uit angst afhaken staat hoe je dat gesprek voert.
Ook aansprakelijk als je zelf niet inhuurt
De tip die in het interview het meest over het hoofd wordt gezien, gaat over de keten. Dat iemand niet bij jou in dienst is en ook niet door jou is ingehuurd, ontslaat je niet volledig van aansprakelijkheid voor loonheffingen. Doet een volgende partij in de keten het niet goed, dan kan de Belastingdienst ook andere partijen aansprakelijk stellen. In de bouw speelt dat extra, omdat daar veel met onderaannemers wordt gewerkt.
Het advies is eenvoudig. Vraag je onderaannemer hoe hij schijnzelfstandigheid voorkomt, en bewaar dat antwoord bij je eigen dossier. Werk je zelf met onderaannemers die weer zzp’ers inzetten, dan hoort dat gesprek bij de opdrachtverstrekking en niet pas bij een controle.
Welke hulpmiddelen er zijn, en waar ze ophouden
De Rijksoverheid zet de hulpmiddelen bij elkaar op de pagina over het voorkomen van schijnzelfstandigheid, waaronder een keuzehulp voor een eerste indicatie en een uitgebreidere webmodule van het ministerie van Sociale Zaken. Die webmodule levert volgens Bouwend Nederland niet altijd een duidelijk ja of nee op. Dat is geen gebrek van het hulpmiddel, het is de aard van open normen. Juist daarom heeft je eigen onderbouwing waarde.
De Belastingdienst kan niet ieder bedrijf controleren, zegt De Bourgraaf, maar hoopt dat de pakkans opdrachtgevers aanzet tot naleving. Daar komt de Zelfstandigenwet aan, die nu in internetconsultatie ligt en vooraf meer duidelijkheid moet geven. Hoe die toetsen eruit gaan zien, lees je in ons stuk over de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Wachten op die wet heeft geen zin. De negen punten gelden nu, en een opdrachtgever die ze vandaag per zzp’er een keer doorloopt en opschrijft, heeft de basis voor elk volgend gesprek met de Belastingdienst al liggen.