Het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) wint flink aan terrein onder Nederlandse ondernemers. Waar enkele jaren geleden AI vooral nog een abstract begrip was, past inmiddels driekwart van de ondernemers AI toe in dagelijkse werkzaamheden. Van informatie verzamelen tot het schrijven van teksten voor marketingcampagnes, steeds meer ondernemers ontdekken de praktische mogelijkheden. Toch blijft het vertrouwen in AI beperkt wanneer het gaat om het maken van cruciale zakelijke beslissingen. Privacyzorgen en de aankomende Europese AI-wetgeving bieden nieuwe uitdagingen die nog onvoldoende worden opgepakt. Zo verandert AI het ondernemerslandschap, maar ondernemers stellen zich terughoudend op en worstelen met de implicaties.
Praktisch gebruik van AI voor dagelijkse taken
Onder Nederlandse ondernemers is het inzetten van AI voor routineklussen inmiddels gemeengoed geworden. Volgens onderzoek van Centraal Beheer gebruikt driekwart van hen AI om onderzoek te doen en informatie te verzamelen. Het helpt bij het sneller verwerken van grote hoeveelheden data en het vinden van relevante inzichten. Handmatig zou dit veel meer tijd kosten. Een vergelijkbare trend zien we terug in administratieve processen, waar bijna de helft van de ondernemers AI inzet, bijvoorbeeld bij factuurverwerking en het opstellen van rapportages. Deze toepassingen besparen tijd en zorgen voor meer structuur in het bedrijfsproces. De ondernemer hoeft zelf niet continu overal bovenop te zitten.
Marketing als drijvende kracht achter AI-adoptie
Het inzetten van AI in marketing is voor veel ondernemers een logische keuze. Uit een peiling onder 541 ondernemers blijkt dat 56% AI regelmatig gebruikt, vooral om teksten te schrijven of klantgedrag te analyseren. Door AI-tools in te zetten, kunnen zij sneller en gerichter communiceren met hun doelgroep. Voor kleine ondernemers en zzp’ers is dit vaak een uitkomst. Het betekent dat ze zonder grote investeringen toch professioneel ogende marketingmaterialen kunnen maken. Tools als ChatGPT zijn populair: 94% van de zzp’ers die AI gebruiken, grijpt naar deze tool voor schrijven, research en brainstormsessies. Zelfs een AI kan af en toe een creatieve bui hebben.
Terughoudendheid bij besluitvorming
Ondanks de brede inzet van AI in ondersteunende taken, blijft het gebruik bij strategische beslissingen beperkt. Slechts 5% van de ondernemers vertrouwt AI bij het maken van belangrijke keuzes, zo blijkt uit het onderzoek van Centraal Beheer. Deze terughoudendheid hangt samen met de wens om de regie bij mensen te houden. Ondernemers willen zelf de controle behouden over de richting van hun bedrijf en zien AI nog niet als een volwaardige partner in complexere besluitvorming. Dit reflecteert een voorzichtigheid die aansluit bij de onzekerheden rond de betrouwbaarheid en nuance van AI-resultaten.
Zorgen over privacy en klantrelaties vormen rem op AI
Privacy speelt een grote rol in het omgaan met AI. Maar liefst 91% van de ondernemers maakt zich zorgen over de veiligheid van gegevens bij het gebruik van AI, zoals bleek uit het onderzoek van Centraal Beheer. Bedrijven vrezen dat gevoelige informatie in verkeerde handen kan vallen of onbedoeld gedeeld wordt. Velen zien het risico dat de persoonlijke band met klanten afneemt wanneer te veel wordt geautomatiseerd. Het mislopen van authentiek menselijk contact wordt als een potentieel nadeel ervaren, vooral in sectoren waar vertrouwen en relatieopbouw essentieel zijn.
Weinig aandacht voor Europese AI-regels
Een opvallend thema is de gebrekkige voorbereiding op de aankomende Europese AI-wetgeving (AI Act), die vanaf 2026 van kracht wordt. Uit onderzoek van de Kamer van Koophandel blijkt dat de helft van de ondernemers nog nooit van deze regels heeft gehoord en slechts 7% zich zelfverzekerd voelt over hun kennis hiervan. De gevolgen hiervan kunnen groot zijn, want de wet stelt eisen aan transparantie, veiligheid en aansprakelijkheid van AI-systemen. Tot nu toe heeft slechts een klein deel van de bedrijven concrete stappen gezet om hieraan te voldoen. Dit verhoogt het risico op juridische problemen na invoering van de wet.
De populariteit van AI onder zzp’ers
Ook onder zelfstandigen zonder personeel is AI steeds gewoner. Een jaar geleden gebruikte nog 38% van de zzp’ers ten minste één AI-tool, inmiddels is dat 51%. Dit laat zien dat de digitalisering ook bij kleinere bedrijven stevig doorzet. ChatGPT staat met stip bovenaan de lijst van gebruikte tools; het dient als digitale sparringspartner voor taken als schrijven, brainstormen en research. Hierdoor kunnen zzp’ers meer doen in minder tijd. Velen ervaren een duidelijke meerwaarde in hun werkwijze, vooral als ze vaak alleen verantwoordelijk zijn voor alle taken binnen hun bedrijf.
De balans tussen kansen en risico’s in AI-gebruik
Ondernemers staan steeds vaker op een kruispunt: aan de ene kant biedt AI praktische voordelen die dagelijkse bedrijfsvoering soepeler maken, aan de andere kant zijn er duidelijke beperkingen en risico’s. Het gebrek aan vertrouwen in AI bij belangrijke beslissingen en zorgen over privacy drukken een rem op volledige acceptatie. Ook het feit dat wetgeving en regels zich nog maar net aandienen, zorgt voor een onzekere houding. AI wordt onvermijdelijk verder geïntegreerd. Maar dat gebeurt vooral in combinatie met menselijke controle. De grootste uitdaging ligt in het vinden van een balans waarin de technologie verrijkt zonder de waardevolle menselijke factoren te verdringen.
De ontwikkeling rondom AI staat niet stil en ondernemers zullen zich blijven aanpassen. Interessant is hoe zij omgaan met deze hybride aanpak van mens en machine in de komende jaren. Blijft de menselijke inslag het laatste woord houden, of groeit het vertrouwen in AI tot een volwaardige partner in het bedrijfsleven? Dat maakt de evolutie van ondernemerschap in het digitale tijdperk extra spannend om te volgen.