Steeds meer bedrijven kijken naar AI-modellen uit China, omdat die goedkoper zijn en je er meer controle mee kunt houden over je gegevens. Dat meldde de NOS zondag. Volgens gebruikerscijfers van OpenRouter, een van de grootste aanbieders die verschillende AI-modellen doorgeeft, komt inmiddels ongeveer 70 procent van het gebruik daar van open modellen, voornamelijk van Chinese makers. Eind 2025 was dat nog 30 procent.
Goedkoper en meer controle, terwijl het uit China komt? Voor veel ondernemers klinkt dat tegenstrijdig. Eerder werd juist gewaarschuwd voor Chinese AI en je data. Beide verhalen kloppen, en het verschil zit in één vraag die je vaak niet stelt: draait het model bij de maker, of op een server die jij kiest?
Een open model is iets anders dan een Chinese app
Bij een gesloten model, zoals de bekende Amerikaanse chatbots, gaat alles wat je intypt naar de servers van de maker. Jij bepaalt niet waar je gegevens worden verwerkt. Bij een open model kun je de software zelf downloaden en laten draaien waar je wilt, ook op een server in Europa.
De NOS sprak met Arvid van Oorschot, oprichter van het Amsterdamse advocatenkantoor Driven Lawyers. Zijn kantoor draait een kleine versie van het Chinese model Qwen (van Alibaba) op servers in Duitsland en gebruikt het onder meer voor samenvattingen van contracten. Zijn reden is dubbel. Het is goedkoper dan steeds betalen voor een groot Amerikaans model, en de gevoelige dossiers gaan niet naar servers in Amerika of China.
Daartegenover staat de app van DeepSeek, ook een Chinees bedrijf. Wie die app of de online dienst van de maker gebruikt, stuurt zijn gegevens wel naar China. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde begin 2025 dat gegevens van Nederlandse DeepSeek-gebruikers in China worden opgeslagen, inclusief een geüpload cv en elke vraag die je stelt. De toezichthouder startte toen ook een breder onderzoek naar doorgifte van persoonsgegevens naar China.
Hetzelfde merk kan dus aan twee kanten van de streep staan. Een Chinees model op een Europese server is voor je klantdata iets heel anders dan een Chinese app op je telefoon. Dat onderscheid zie je in de meeste berichtgeving niet terug, terwijl het voor je bedrijf precies het verschil maakt.
Wat de AVG van je vraagt
Verwerk je met AI persoonsgegevens van klanten, sollicitanten of personeel, dan blijf jij verantwoordelijk. Dat geldt ongeacht welk model je kiest. Gaan die gegevens naar een land buiten de Europese Economische Ruimte, dan mag dat alleen onder strenge voorwaarden. De AP wees er bij DeepSeek ook op dat je als gebruiker aansprakelijk kunt zijn als je gegevens van anderen invoert.
Praktisch komt het neer op drie vragen die je bij elke AI-dienst stelt, Chinees of Amerikaans.
- Waar draait het model en waar worden de gegevens opgeslagen?
- Heb je een verwerkersovereenkomst met de partij die het model voor je draait?
- Gebruikt die partij jouw invoer om zijn eigen model verder te trainen?
Draai je een open model via een hostingpartij, dan is die partij je verwerker en niet de Chinese maker van het model. Kies je een aanbieder met servers in de EU, dan ligt de privacyvraag ongeveer even zwaar als bij elke andere clouddienst die je gebruikt. Let wel op dat een doorgeefluik als OpenRouter je verzoeken naar verschillende aanbieders kan sturen. Kijk dus per model waar het werkelijk draait.
Daarnaast speelt de Europese AI-verordening. Die vraagt van bedrijven die AI inzetten onder meer dat hun mensen er verstandig mee kunnen werken. We schreven eerder over de plicht tot AI-geletterdheid van personeel. Die plicht geldt ongeacht of het model uit Californië of uit Hangzhou komt.
Is het voor jouw bedrijf de moeite waard?
Het kostenvoordeel is echt, maar het is niet gratis. Een open model kun je kosteloos downloaden, zegt Philip Gast van AI-netwerk The Stack tegen de NOS, maar de krachtigste versies draai je niet op een laptop. Daarvoor heb je dure apparatuur nodig of een partij die het model voor je host, en dat kost ook geld.
Voor een zzp’er of een klein bedrijf dat af en toe een tekst laat schrijven of een mail laat samenvatten, levert het weinig op. Het abonnement dat je nu gebruikt is overzichtelijk, en zelf iets inrichten kost meer tijd dan het bespaart. Ik zou daar niet aan beginnen.
Anders wordt het als je AI veel en herhaaldelijk inzet voor één soort taak, zoals het samenvatten van contracten, het verwerken van offertes of het beantwoorden van klantvragen. Dan lopen de kosten per gebruik op, zoals Van Oorschot zegt, en voor zulke afgebakende taken is een kleiner model vaak goed genoeg. Werk je daarbij met gevoelige gegevens, dan is een model op een server die jij kiest juist een privacyvoordeel.
Een risico dat los staat van je data
Er is nog een kanttekening die de NOS noemt. De Chinese overheid wil beperkingen opleggen aan AI-technologie. Volgens het huidige plan kan het straks nodig zijn een vergunning te hebben voordat een nieuw open model openbaar mag worden, of kan publicatie buiten China worden verboden. Modellen die nu al openbaar zijn, zoals die van DeepSeek en Z.ai, vallen daar niet onder.
Voor je bedrijf betekent dat vooral dit. Bouw je een vaste werkwijze rond één Chinees model, dan weet je niet zeker of er een betere opvolger komt. Het model dat je nu gebruikt, blijft wel werken. Maak je proces dus zo dat je het onderliggende model kunt vervangen, dan maakt het minder uit wie de volgende stap zet.
Gebruik je AI nog nauwelijks, dan is dit geen reden om haast te maken. Uit de Eurobarometer bleek eerder dat 42 procent van het Europese mkb AI gebruikt. Wie instapt, doet er goed aan eerst te weten waar de gegevens heen gaan, en pas daarna naar de prijs te kijken.