De Zelfstandigenwet ligt sinds 1 oktober 2026 open voor reacties, en dat is voor zzp’ers een zeldzaam moment. Normaal lees je pas over een wet als hij al vastligt. Nu kun je zelf zeggen waar het voorstel wringt, tot en met 29 oktober. Vereniging ZZP Nederland heeft al laten weten dat ze een reactie gaat indienen en roept zelfstandigen op om mee te denken. Wat er precies in het voorstel staat, de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets, legde ik eerder uit in het stuk over wat de nieuwe Zelfstandigenwet verandert. Hier gaat het om de volgende stap, namelijk hoe je reageert en op welke punten jouw reactie het meeste gewicht heeft.
Waar en tot wanneer je reageert
Reageren gaat via de officiële consultatiepagina op internetconsultatie.nl. Daar staan het wetsvoorstel, de memorie van toelichting en een apart document met de vragen waarop het kabinet graag antwoord krijgt. De consultatie loopt van 1 tot en met 29 oktober 2026. Volgens de aankondiging van de Rijksoverheid mikt het kabinet daarna op invoering per januari 2028.
Het praktische deel in het kort.
- Ga naar de consultatiepagina en lees eerst het document met de consultatievragen. Dat scheelt je een hoop zoekwerk in de lange memorie van toelichting.
- Klik op reageren en vul het formulier in. Je kunt je reactie in het tekstveld typen of als bijlage meesturen.
- Kies of je reactie openbaar mag worden. Reacties worden alleen gepubliceerd als je daar toestemming voor geeft, en je kunt ook anoniem reageren.
- Dien in voor 29 oktober. Reacties die later binnenkomen tellen niet mee.
Op het moment van schrijven stonden er al ruim 180 openbare reacties online. Het loont om er een paar te lezen voordat je zelf iets schrijft. Je ziet dan welke punten al vaak genoemd zijn, en waar jouw ervaring iets toevoegt.
Waarom reageren meer zin heeft dan je denkt
Ik hoor vaak dat een internetconsultatie een formaliteit is. Dat is niet helemaal eerlijk. Het ministerie moet na afloop laten zien wat er met de reacties is gedaan, en dat verslag gaat mee naar de Raad van State en de Tweede Kamer. Een stapel reacties die allemaal hetzelfde zeggen, verandert misschien niets. Een concrete reactie die laat zien hoe een regel in jouw branche uitpakt, kan juist het verschil maken, omdat beleidsmakers die praktijk zelf niet kennen.
Het zwakste wat je kunt insturen is een algemene mening, zoals dat de wet goed of slecht is. Het sterkste is een voorbeeld uit je eigen werk. Werk je als interim-professional anderhalf jaar bij één klant? Leg uit hoe dat zich verhoudt tot de eis van meerdere opdrachtgevers. Ben je fotograaf met tientallen kleine klussen per jaar? Laat zien dat je daar zonder moeite aan voldoet, maar dat het minimumbedrag aan voorzieningen voor jou een probleem kan worden.
De punten die nog open liggen
Een paar onderdelen van het voorstel zijn nog niet ingevuld. Daar is je reactie het waardevolst, omdat er nog echt gekozen moet worden.
- Het minimumbedrag aan voorzieningen. Voor de zelfstandigentoets moet je jaarlijks een minimumbedrag besteden aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen, een aansprakelijkheidsverzekering of een broodfonds. Hoe hoog dat bedrag wordt, ligt nog niet vast. Minister Aartsen zei volgens ZZP Nieuws dat het niet te veel moet zijn, maar ook geen wassen neus mag worden.
- Drie opdrachtgevers in twee jaar. De drempel voor de veilige haven is drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en het vorige kalenderjaar. Voor wie lange opdrachten doet, is dat een heikel punt.
- Een verklaring van een derde. Het kabinet onderzoekt of een boekhouder of belastingadviseur kan verklaren dat je aan de toetsen voldoet. Dat kan zekerheid geven, maar het kost ook geld en tijd.
- Een toetsingscommissie. Of er een onafhankelijke commissie komt die twijfelgevallen beoordeelt, is nog niet besloten.
Wat ZZP Nederland ermee doet
ZZP Nederland steunt het doel van de wet, maar stelt een duidelijke voorwaarde. De vereniging schrijft dat de criteria “duidelijk, praktisch en uitvoerbaar” moeten zijn. Ook wil ze voorkomen dat opdrachtgevers uit voorzichtigheid helemaal geen zelfstandigen meer inhuren, en vraagt ze ruimte voor de verschillende manieren waarop mensen ondernemen. De vereniging gaat het conceptvoorstel beoordelen en dient een eigen reactie in. Ben je lid, dan is het zinvol om je ervaringen ook daar te melden, zodat ze in die gezamenlijke reactie terechtkomen.
Mijn advies is om het allebei te doen. Een gezamenlijke reactie van een brancheclub weegt zwaar, maar een eigen reactie met een concreet voorbeeld laat zien dat er echte ondernemers achter de cijfers zitten.
Zo schrijf je een reactie die gelezen wordt
Je hoeft geen jurist te zijn om een goede reactie te schrijven. Een paar dingen helpen wel.
- Begin met wie je bent, in een zin. Je beroep, hoe lang je zelfstandig bent en met wat voor opdrachtgevers je werkt.
- Kies twee of drie punten en houd het daarbij. Een lange lijst met bezwaren leest als ruis.
- Geef per punt een voorbeeld uit je eigen praktijk, en zeg wat er volgens jou anders zou moeten.
- Verwijs als het kan naar de consultatievraag waar je op antwoordt. Dan valt je reactie meteen op de goede plek.
- Blijf zakelijk. Boosheid is begrijpelijk na twintig jaar onduidelijkheid, maar een rustig argument wordt serieuzer genomen.
Ondertussen gewoon doorwerken
Een wet in consultatie is nog geen wet. Tot de invoering gelden de huidige regels, en de Belastingdienst handhaaft al strenger op schijnzelfstandigheid. Wil je nu al weten hoe je ervoor staat, dan helpt het om de twee toetsen zelf eens door te lopen. Zie je daar een punt waar je op vastloopt, dan heb je meteen de inhoud voor je consultatiereactie. Zo levert die paar uur werk je twee keer iets op.