Over minder dan drie maanden, op 1 januari 2027, krijgt Alphen aan den Rijn een zero-emissiezone voor bestelbussen en vrachtwagens. Nieuws in Alphen sprak begin oktober 2026 met ondernemers die daar flink mee worstelen, van een verhuurder die al een elektrische bus kocht en nog twee voertuigen heeft zonder oplossing, tot een timmerman die dankzij een ontheffing tot zijn pensioen vooruit kan. Alphen is niet de enige stad. Rijd je voor je werk met een bestelbus de stad in, dan is het goed om te weten waar een zone geldt, welke overgangsregels er zijn en welke ontheffing je kunt aanvragen.
Waar een zero-emissiezone geldt
Sinds 1 januari 2025 hebben de eerste gemeenten een zero-emissiezone voor stadslogistiek. Volgens het overzicht van Op weg naar ZES, het landelijke programma achter de zones, gaat het om 19 gemeenten en Schiphol.
- Al ingevoerd. Amersfoort, Amsterdam, Arnhem, Assen, Delft, Den Haag, Eindhoven, Enschede, Gouda, Groningen, Haarlem, ‘s-Hertogenbosch, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam, Tilburg, Utrecht, Zwolle en Schiphol. De meeste startten op 1 januari 2025, een paar later, zoals Arnhem op 1 juni 2026 en Schiphol op 1 januari 2026.
- Gepland. Alphen aan den Rijn en Venlo op 1 januari 2027, Deventer eind 2027, Almere in 2028, Breda in 2029 en Apeldoorn, Ede en Zaanstad in 2030.
De zone beslaat meestal het centrum en soms aangrenzende winkel- en bedrijfsgebieden. De precieze grenzen verschillen per gemeente, dus kijk op de site van je eigen gemeente welke straten erbinnen vallen. De regels gelden voor bestelauto’s en vrachtauto’s, niet voor personenauto’s.
Overgangsregels voor je bestelbus
Niet elke bestelbus op diesel moet meteen weg. Er gelden landelijke overgangsregels, gebaseerd op de emissieklasse van je voertuig. Op weg naar ZES zet ze op een rij.
- Een bestelbus die vanaf 1 januari 2025 voor het eerst op kenteken is gezet, moet uitstootvrij zijn om de zone in te mogen.
- Een bestelbus met Euro 5 mag tot 1 januari 2027 nog de zones in.
- Een bestelbus met Euro 6, op kenteken gezet vóór 1 januari 2025, mag in elk geval tot 1 januari 2028 de zones in. Het kabinet is van plan die termijn te verlengen tot 1 januari 2029.
- Een bestelbus met Euro 4 of lager heeft geen toegang.
Dat tweede punt springt eruit. Op dezelfde dag dat Alphen zijn zone invoert, verliezen Euro 5-bussen in alle zones hun toegang. Heb je zo’n bus en kom je geregeld in een van de steden hierboven, dan is dit het moment om te handelen. Rijd je een Euro 6-bus, dan heb je nog wat langer, maar reken voor de zekerheid met 2028 zolang de verlenging niet vastligt. Die tijd gaat snel als je rekening houdt met levertijden en een laadoplossing.
Handhaving gebeurt met camera’s die kentekens herkennen. Alphen begint volgens de gemeente met een periode van zes maanden waarin je een waarschuwing krijgt in plaats van een boete. Vanaf 1 juli 2027 volgen boetes.
Welke ontheffingen er zijn
Voldoet je bus niet en heb je geen alternatief, dan kun je een ontheffing aanvragen. Dat gaat uitsluitend via de RDW, die de enige officiële instantie is. Er zijn sites in omloop die zich voordoen als loket, dus let goed op waar je aanvraagt.
- Dagontheffing. Voor wie af en toe in de zone moet zijn. Je kunt er maximaal 12 per gemeente per jaar aanvragen, en een dagontheffing is maximaal 30 uur geldig.
- Ontheffing om bedrijfseconomische omstandigheden. Voor ondernemers die een schone bus echt niet kunnen betalen en vaker dan 12 keer per jaar in de zone moeten zijn. Je bedrijf en voertuig moeten er al zijn geweest voordat de zone werd ingevoerd. Een onafhankelijk bureau beoordeelt aan de hand van je jaarcijfers of je de investering kunt dragen. Sinds 2026 geldt deze ontheffing landelijk in alle zones, voor een jaar.
- Ontheffing voor een voertuig dat niet uitstootvrij te krijgen is. Bedoeld voor speciale voertuigen waarvoor nog geen elektrisch alternatief bestaat, zoals de marktwagens die Alphense ondernemers noemen.
- Verlenging bij lange levertijd of netcongestie. Heb je al een elektrisch voertuig besteld en laat de levering op zich wachten, of kun je door een vol stroomnet niet laden, dan kun je een bestaande ontheffing laten verlengen.
Voor de bedrijfseconomische ontheffing vraagt de RDW onder meer drie jaar jaarrekeningen, je btw-aangiftes, een overzicht van je wagenpark en bewijs dat je werk in de zone doet, zoals rittenstaten of facturen. Begin dus op tijd met verzamelen.
Wat je nu regelt
Mijn advies is om niet te wachten tot de eerste waarschuwing op de mat ligt. Kijk eerst welke emissieklasse je bus heeft, dat staat op het kentekenbewijs en is op te zoeken bij de RDW. Zet daarnaast op een rij in welke zones je komt en hoe vaak. Kom je er een paar keer per jaar, dan zijn dagontheffingen genoeg. Kom je er wekelijks, dan moet je kiezen tussen vervangen, ombouwen of een ontheffing.
Ga je over op elektrisch, denk dan direct aan laden. Een elektrische bus is pas bruikbaar als je hem op een vaste plek kunt opladen, en in gebieden met een vol stroomnet is dat geen formaliteit. Lees daarvoor ook ons stuk over je stroomaansluiting. Vraag bij je gemeente na welke regelingen er zijn, Alphen verwijst ondernemers bijvoorbeeld naar een eigen pagina met ontheffingen en ondersteuning. En werk je samen met andere ondernemers, kijk dan of gedeelde bevoorrading via een stadshub een optie is. Dat is soms goedkoper dan iedereen een eigen elektrische bus.
Begrip voor de zorgen van de Alphense ondernemers heb ik zeker, want voor een kleine zaak is een nieuwe bus een grote investering. Maar de regels liggen vast en de data zijn bekend. Wie nu zijn situatie uitzoekt, houdt de keuze in eigen hand.