In veel gemeenten betalen ondernemers een opslag op hun onroerendezaakbelasting. Dat geld gaat naar een ondernemersfonds, waarmee winkeliers en bedrijven samen de binnenstad opfleuren, evenementen organiseren of een bedrijventerrein veiliger maken. Een uitspraak van de Hoge Raad laat nu zien waar de grens ligt. Een gemeente mag die opslag niet aan sommige ondernemers wel teruggeven en aan anderen niet.
Wat er in Súdwest-Fryslân gebeurde
Volgens Binnenlands Bestuur heft de Friese gemeente Súdwest-Fryslân sinds 2016 een opslag op de ozb voor niet-woningen. Alle ondernemers betaalden mee aan het ondernemersfonds. Maar niet iedereen bleef betalen. Boeren konden de opslag terugkrijgen via een afspraak tussen de gemeente en landbouworganisatie LTO. Andere ondernemers konden hun geld terugvragen als hun ondernemersvereniging of een meerderheid van de ondernemers in hun gebied daartoe besloot.
Dat gaat niet, oordeelde de Hoge Raad op 9 oktober. Voor ondernemers binnen dezelfde wettelijke categorie moet een gemeente in principe hetzelfde ozb-tarief hanteren. Door een deel van de opslag terug te geven, betaalden de ene ondernemers in feite een lager tarief dan de andere. Dat het geld via een stichting werd terugbetaald en niet door de gemeente zelf, maakte volgens de rechter niet uit. De gemeente had het systeem mee opgezet. Zeventien eigenaren die bezwaar maakten tegen hun aanslag over 2021, hoeven de opslag niet te betalen. De gewone ozb blijft wel verschuldigd.
Hoe een ozb-opslag werkt
De ozb is een gemeentelijke belasting op gebouwen en grond. Voor bedrijfspanden betalen zowel de eigenaar als de gebruiker. Het tarief is een percentage van de WOZ-waarde. Een gemeente kan daar een opslag bovenop zetten, waarvan de opbrengst als subsidie naar een ondernemersfonds gaat. Dat fonds wordt dan door ondernemers zelf bestuurd.
Het idee erachter vind ik sterk. Iedereen die profiteert van een levendige winkelstraat of een goed onderhouden bedrijventerrein, betaalt mee. Zo voorkom je dat een paar actieve ondernemers alles betalen terwijl de buren meeliften. Maar die kracht is ook de zwakke plek. Juist omdat iedereen verplicht meebetaalt, moet het eerlijk verdeeld zijn. Wie afspraken maakt met de ene groep en niet met de andere, ondermijnt het hele fonds.
Geldt dit ook in jouw gemeente?
De uitspraak gaat over Súdwest-Fryslân, maar het principe is breder. Een gemeente mag het ozb-tarief binnen dezelfde categorie niet langs een omweg toch laten verschillen. Rekent jouw gemeente ook een opslag voor een ondernemersfonds, en krijgen bepaalde groepen hun bijdrage terug terwijl jij gewoon betaalt, dan is het de moeite waard om daar kritisch naar te kijken.
Dat betekent niet dat elk ondernemersfonds nu op losse schroeven staat. De meeste gemeenten rekenen een opslag voor alle niet-woningen en geven niemand iets terug. Daar verandert deze uitspraak niets aan. Het gaat om de constructies waarin een deel van de ondernemers wordt ontzien.
Wat je zelf kunt doen
Bezwaar maken tegen je aanslag kan alleen binnen zes weken na de datum die op de aanslag staat. Wie die termijn heeft laten verlopen, staat in principe met lege handen. Kijk daarom bij je volgende aanslag gemeentelijke belastingen goed naar de opbouw.
- Staat er een opslag of een apart tarief voor een ondernemersfonds op je aanslag?
- Weet je of andere groepen ondernemers in je gemeente die opslag terugkrijgen?
- Klopt de WOZ-waarde van je pand, waarop zowel de ozb als de opslag zijn gebaseerd?
Twijfel je over de verdeling, vraag dan bij je gemeente of het ondernemersfonds na hoe de opslag wordt besteed en of iemand geld terugkrijgt. Een ondernemersvereniging kan die vraag vaak makkelijker stellen dan een enkele ondernemer. En wie toch bezwaar maakt, kan bij een geslaagd bezwaar soms een vergoeding krijgen voor de kosten van een deskundige.
Mijn advies is wel om het ondernemersfonds niet als vijand te zien. Een goed fonds levert vaak meer op dan het kost, zeker in een winkelgebied. Het punt van deze uitspraak is niet dat ondernemers niet mee hoeven te betalen, maar dat iedereen op dezelfde manier meebetaalt.