Sinds zondagmiddag 11 oktober liggen de websites en apps van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall plat. Moederbedrijf Ahold Delhaize spreekt van een cyberveiligheidsincident. Volgens de NOS werken ook de klantenservice, online bestellingen, bezorging en spaarsystemen niet, en tonen elektronische prijskaartjes in de winkels oude actieprijzen. De winkels zelf zijn gewoon open. Albert Heijn kon nog niet zeggen wanneer alles weer werkt.
Een concern met duizenden IT’ers kan zoiets overleven. Voor een kleine webshop, een installateur of een kapsalon is twee dagen zonder bestellingen of agenda een ander verhaal. Daarom de vraag die dit incident oproept: wat doe jij als je eigen systemen er ineens mee ophouden?
Wat dit incident laat zien
Het opvallendste aan het bericht vind ik niet dat er iets is gebeurd, maar wat Albert Heijn zelf deed. Een woordvoerder zei tegen de NOS dat het bedrijf “preventief tijdelijk” systemen heeft uitgeschakeld om de IT-omgeving te beschermen. Uitval komt dus niet alleen van de aanvaller, maar ook van de maatregelen die je zelf neemt om erger te voorkomen. Dat is meestal de juiste keuze, maar het betekent wel dat je moet kunnen werken terwijl een deel van je systemen bewust uit staat.
En de winkels bleven open. Dat is precies het principe waar het voor een mkb’er om draait: zorg dat de kern van je bedrijf doorgaat, ook als het digitale deel even stilvalt.
Bestellingen laten doorlopen
Kijk eerst welke stukken van je bedrijf afhangen van één systeem. Bij veel kleine ondernemers is dat de webshop, de online agenda of het kassasysteem. Een paar maatregelen die weinig kosten.
- Een tweede kanaal. Zorg dat klanten je ook per telefoon of mail kunnen bereiken als je site eruit ligt, en zet die gegevens op een plek die niet van je site afhangt, zoals je Google-bedrijfsprofiel.
- Een papieren of offline lijst. Exporteer wekelijks je openstaande orders en afspraken. Valt het systeem uit, dan weet je in elk geval wie wat verwacht.
- Een kort bericht klaar hebben. Schrijf nu al een korte tekst voor klanten, met wat er aan de hand is en hoe ze je bereiken. In de stress van een storing schrijf je dat slechter.
Betalingen blijven ontvangen
Valt je pinautomaat of betaalpagina weg, dan wil je niet nee hoeven verkopen. Een reservepinapparaat dat via mobiel internet werkt, betaalverzoeken via je bank of een factuur achteraf voor vaste klanten zijn eenvoudige alternatieven. Spreek ook met je boekhouder af hoe je zulke betalingen later netjes verwerkt, zodat je administratie na het incident klopt.
Als het probleem bij een ander ligt
Uitval hoeft niet bij jou te beginnen. Veel ondernemers hangen af van één grote partij, zoals een platform waarop ze verkopen, een boekingssysteem, een betaaldienst of een groothandel waar ze dagelijks bestellen. Ligt die partij plat, dan lig jij ook stil, zonder dat je er iets aan kunt doen.
Maak daarom een lijstje van de leveranciers en diensten zonder wie je niet kunt werken, en bedenk per stuk wat het alternatief is. Soms is dat een tweede leverancier, soms een voorraadje van je belangrijkste spullen, soms alleen de afspraak dat je klanten even per mail informeert.
Kijk ook eens in je verzekeringspolis. Een gewone bedrijfsschadeverzekering dekt schade door een cyberincident lang niet altijd. Vraag je tussenpersoon wat er wel en niet onder valt, voordat je het nodig hebt.
Voorkomen en snel herstellen
Helemaal uitsluiten kun je een aanval niet, maar je kunt het de aanvaller wel lastig maken en sneller terug zijn.
- Zet tweestapsverificatie aan op mail, boekhouding, webshop en bank.
- Maak back-ups die niet permanent aan je systemen hangen, en test af en toe of terugzetten echt werkt.
- Houd software en plug-ins bij, zeker van je webshop.
- Noteer wie je belt bij problemen, zoals je hostingpartij, je IT-leverancier en je bank, en bewaar die lijst ook op papier.
Voor praktische hulp kun je terecht bij het Nationaal Cyber Security Centrum. Wil je investeren in betere beveiliging, kijk dan ook naar de subsidie voor cyberweerbaarheid voor zzp’ers.
Mijn advies
Gebruik dit nieuws als aanleiding voor een half uurtje aan de keukentafel. Stel jezelf de vraag wat er morgen gebeurt als je webshop, agenda of pinautomaat het twee dagen niet doet. Schrijf de antwoorden op. Wie dat ene uurtje nu neemt, heeft bij een echte storing een plan in plaats van paniek. En als het je klanten opvalt dat jij gewoon bereikbaar bleef, verdien je daar vertrouwen mee.