De netbeheerders verwachten tot 2040 zo’n 235 miljard euro te moeten investeren in het energienet, voor het grootste deel in het stroomnet. Dat bedrag kwam het afgelopen weekend opnieuw voorbij in een fel stuk op De Dagelijkse Standaard, samengevat op Headliner, met als kern dat klimaatminister Stientje van Veldhoven het mkb in de kou laat staan. Het stuk is een opinie, maar het leunt op factsheets die wetenschappers en energiedeskundigen op verzoek van de Tweede Kamer schreven over het Nationaal Plan Energiesysteem 2026.
Laat de politieke toon even liggen. Voor jou als ondernemer is de vraag eenvoudiger: wat betekent zo’n bedrag voor de stroomrekening van een bakkerij, garage of kantoor, en wat kun je er nu al aan doen?
Waar die 235 miljard vandaan komt
Het getal staat in het investeringsplan FIEN 2026 van de gezamenlijke netbeheerders. Volgens Solar Magazine, dat het rapport in maart 2026 besprak, gaat het om 235 miljard euro voor de periode 2026 tot en met 2040, tegen 219 miljard in de vorige raming. Dat is gemiddeld ruim 15 miljard euro per jaar. De stijging komt vooral door 42 miljard euro extra voor het stroomnet op land.
Die investeringen betaal je uiteindelijk via de nettarieven, het deel van je energierekening dat naar de netbeheerder gaat. Het FIEN-rapport rekent met een stijging van de elektriciteitsnettarieven van gemiddeld 3,7 tot 6,3 procent per jaar. In 2040 liggen ze daarmee ongeveer 1,7 tot 2,3 keer hoger dan in 2026.
Dat is het getal dat er voor je bedrijf toe doet, veel meer dan de 235 miljard zelf. Een verdubbeling van het netdeel van je rekening in vijftien jaar is fors, maar het betekent niet dat je hele energierekening verdubbelt. De prijs van de stroom zelf en de energiebelasting zijn aparte posten.
Waarom het mkb zich zorgen maakt
De kritiek uit de factsheets gaat verder dan de kosten. Energiedeskundige Martien Visser stelt volgens de samenvatting dat het plan niet uitwerkt wat het betekent voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven. De grootste praktische zorg zit bij bedrijven die van aardgas naar elektriciteit moeten overstappen. Volgens Visser is de benodigde netcapaciteit daarvoor de komende acht tot tien jaar, en mogelijk langer, niet beschikbaar.
Dat raakt vooral ondernemers die warmte gebruiken in hun proces, zoals een bakker, een wasserij of een kleine producent. Wie wil overstappen op een elektrische oven of warmtepomp, heeft vaak een zwaardere aansluiting nodig, en juist daarvoor staan in veel regio’s wachtlijsten. Je betaalt dus mogelijk meer voor het net, terwijl je de overstap die het kabinet wil niet altijd op tijd kunt maken.
Visser wijst er daarnaast op dat de raming van de netbeheerders uitgaat van 30 gigawatt windenergie op zee, terwijl het energieplan 36,5 gigawatt noemt. Elke extra 10 gigawatt zou volgens hem nog circa 34 miljard euro aan netinvesteringen vragen. Ook TNO nuanceert de belofte van een goedkoop energiesysteem. Lage kosten voor het systeem als geheel betekenen volgens het instituut niet automatisch betaalbare energie voor bedrijven.
Mijn lezing is dat de opiniemakers en de deskundigen hier een punt hebben, ook als je de felle toon niet deelt. Voor een kleine ondernemer is een stijgend nettarief geen abstract begrotingsprobleem, het is een vaste last die elk jaar terugkomt.
Wat je als ondernemer nu kunt doen
De nettarieven zelf heb je niet in de hand, maar wel een deel van wat je betaalt. Begin bij je aansluiting. Het nettarief hangt voor een groot deel af van hoe zwaar die is. Veel bedrijven hebben een zwaardere aansluiting dan ze gebruiken. In ons stuk over een te zware stroomaansluiting lees je hoe je dat controleert.
Kijk daarna naar het moment waarop je stroom gebruikt. Voor kleine aansluitingen komt er vanaf 2029 een tariefsysteem dat flexibel gebruik beloont, en dat ook het FIEN-rapport als uitgangspunt neemt. Wat dat voor je zaak betekent, beschreven we eerder in de nieuwe nettarieven met duurdere piekuren. Wie apparaten of laadpalen buiten de piek kan laten draaien, profiteert straks.
Plan je een overstap van gas naar stroom, vraag dan vroeg bij je netbeheerder na of er ruimte is op het net in jouw gebied. Wacht niet tot je nieuwe oven of warmtepomp al besteld is. Voor besparing die je rekening direct verlaagt, zoals isolatie of zuiniger apparatuur, kun je kijken naar de MKB Energiebesparingslening.
De discussie over het energieplan is nog niet klaar, en de Tweede Kamer vroeg de factsheets juist op om het plan te toetsen. Of het kabinet de kritiek overneemt, is onzeker. Wat wel vaststaat, is de richting van de nettarieven volgens de netbeheerders zelf. Reken daar in je begroting voor de komende jaren mee, in plaats van te hopen dat het meevalt.