Kun je een kleur bezitten? Voor de meeste ondernemers klinkt dat als een vraag voor juristen van grote concerns. Toch laat een zaak over chocolademelk zien dat het in de Benelux wel degelijk kan, en dat het ook voor kleinere merken loont om erover na te denken. Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) heeft Chocomel het alleenrecht gegeven op zijn gele kleur bij de verkoop van chocolademelk en cacaopoeder, meldt NU.nl.
Hieronder lees je wat er precies is gebeurd, wanneer een kleur of vorm als merk kan worden beschermd en hoe je dat voor je eigen bedrijf regelt.
Wat er in de zaak over geel gebeurde
Het Spaanse Grupo Cacaolat diende in 2025 een merkaanvraag in voor zijn chocolademelk Cacaolat, met dezelfde kleur geel als Chocomel. Dat merk is in Nederland te koop bij webshops met Spaanse producten. FrieslandCampina, het moederbedrijf van Chocomel, vond dat de kleur en de naam verwarrend veel op Chocomel leken en tekende bezwaar aan bij het BOIP. Dat is het bureau dat merken en logo’s voor Nederland, België en Luxemburg registreert.
Cacaolat voerde onder meer aan dat geel bij chocolademelk laat zien dat het product van cacao is gemaakt. Het BOIP ging daar niet in mee. Het vond het opvallend dat het Spaanse merk eerder een andere tint geel gebruikte en daarna overstapte, en achtte het onwaarschijnlijk dat die overstap toevallig was. Daarmee heeft Chocomel bij chocolademelk en cacaopoeder het alleenrecht op de tint die bekendstaat als Pantone PMS 116.
Belangrijk om te weten is dat het BOIP alleen gaat over het registreren van merken. Het kan de verkoop van een product niet verbieden. FrieslandCampina gaat Cacaolat vragen de verpakking aan te passen. Gebeurt dat niet, dan kan het concern naar de rechter stappen. Cacaolat kan ook nog in beroep.
Wanneer een kleur of vorm een merk kan zijn
De meeste ondernemers denken bij een merk aan een naam of een logo. Maar volgens KVK kun je ook andere kenmerken als merk laten registreren.
- Een woordmerk, de naam van je product of dienst.
- Een beeldmerk, je logo.
- Een vormmerk, de vorm van een product of verpakking, zoals de bekende colafles.
- Een kleurmerk, een kleur of combinatie van kleuren. KVK noemt het groen van KPN als voorbeeld.
- Een klankmerk, zoals een herkenbaar reclamedeuntje.
De hoofdregel is voor elk type gelijk. Een merk moet onderscheidend zijn, wat betekent dat de klant aan het merk herkent dat een product of dienst van jouw bedrijf komt. Een beschrijvend merk mag niet. Je kunt een fietsenmerk niet “fiets” noemen, en het BOIP moet zulke aanvragen weigeren.
Juist daarom is een kleur een lastig merk. Een kleur op zichzelf zegt een klant meestal weinig over de afzender. Het werkt pas als mensen die tint direct met jou verbinden, en dat ontstaat meestal pas na jaren van consequent gebruik. Bij Chocomel is dat precies het geval, en het verklaart waarom een nieuwkomer met hetzelfde geel zo snel tegen de lamp liep.
Mijn eerlijke inschatting is dat een kleurmerk voor een starter zelden de eerste stap is. Een woordmerk voor je naam en een beeldmerk voor je logo leveren veel meer bescherming op voor dezelfde moeite. Maar heb je al jaren een opvallende huiskleur op je bussen, verpakkingen of winkelpuien, en herkennen klanten je daaraan? Dan is het de moeite waard om met een merkenadviseur te bekijken of die kleur te beschermen is. Hoe zulke onzichtbare waarde bijdraagt aan je bedrijf, lees je in het stuk over waarde die niet op je balans staat.
Zo leg je een merk vast
Het Ondernemersplein van KVK zet de stappen op een rij. Wie alleen in de Benelux zaken doet, registreert bij het BOIP. Alleen Nederland, alleen België of alleen Luxemburg kan niet.
- Zoek of je merk al bestaat. Kijk in het merkenregister van het BOIP, in het Handelsregister van KVK en gewoon op internet. Zoek ook op varianten die erop lijken.
- Kies de juiste klassen. Er zijn 45 klassen, 1 tot en met 34 voor producten en 35 tot en met 45 voor diensten. Achteraf een klasse toevoegen kan niet, dan moet je opnieuw registreren. Denk dus ook na over producten die je later wilt gaan verkopen.
- Leg het merk nauwkeurig vast. Bij een kleur betekent dat een precieze kleuraanduiding, zoals een Pantone-code. Een vage omschrijving als “geel” werkt niet.
- Dien de aanvraag in. Dat kan zelf via My BOIP of met hulp van een specialist. Van aanvraag tot registratie duurt het volgens KVK ongeveer drie maanden.
- Let op bezwaar. Anderen kunnen bezwaar maken tegen je aanvraag als die lijkt op hun eerdere merk, zoals Chocomel deed.
Wees zorgvuldig, want wordt je aanvraag geweigerd omdat het merk niet onderscheidend of misleidend is, dan krijg je de kosten niet terug. Een registratie is tien jaar geldig en kun je steeds met tien jaar verlengen. Doe je ook buiten de Benelux zaken, dan kun je via het EU-merkenbureau EUIPO een uniemerk aanvragen of via het Madrid-systeem een internationale registratie.
Wat je hier als ondernemer van leert
De zaak laat vooral zien dat een merk pas echt iets waard is als je het hebt vastgelegd en er ook op let. FrieslandCampina zag de aanvraag van een concurrent voorbijkomen en greep in. Dat kun je zelf ook doen door het merkenregister in de gaten te houden of een merkenadviseur dat voor je te laten doen.
Andersom geldt het net zo. Wie een nieuwe verpakking ontwerpt die opvallend lijkt op die van een bekende speler, loopt een reëel risico. Kijk dus niet alleen naar namen, maar ook naar kleuren en vormen voordat je iets op de markt brengt. Een paar uur zoeken in het register is een stuk goedkoper dan een complete nieuwe verpakking als een concurrent bezwaar maakt.