Wie als ondernemer hoopte dat de begroting voor 2027 na Prinsjesdag wel zou landen, moet nog even geduld hebben. De Algemene Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer begonnen op woensdag 30 september met een kabinet dat voor de derde keer met een aangepast voorstel kwam, en ook die versie haalde het niet. De Volkskrant vatte het samen in de kop dat het kabinet terug moet naar de tekentafel. Donderdag 1 oktober is de tweede en laatste debatdag, met minister van Financiën Eelco Heinen aan het woord.
Ik heb de verslagen van de Volkskrant en NRC naast elkaar gelegd en gekeken wat er voor een gewone mkb’er, zzp’er of dga eigenlijk openligt. Kort gezegd draait de ruzie om één peperdure wens, en om de vraag wie die gaat betalen.
Waar het in Den Haag om draait
Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten (D66, VVD en CDA) heeft voor elke begroting steun van oppositiepartijen nodig. Dinsdagavond kwam het met een nieuw voorstel. Daarin zijn de omstreden bezuinigingen op de sociale zekerheid geschrapt, volgens de Volkskrant goed voor 2,4 miljard euro. Daarmee heeft het kabinet volgens NRC de steun van Pro, Volt en de ChristenUnie binnen voor de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Tegelijk wil het kabinet sneller overstappen op een vermogenswinstbelasting in box 3. Dan betaal je belasting over je werkelijke rendement in plaats van over een fictief rendement. Een groot deel van de Kamer wil dat graag, maar het kost veel geld. De Kamerbrief noemde 10,5 miljard euro. Na een nieuwe tabel, opgevraagd door Pro-Kamerlid Luc Stultiens, bleek het tot en met 2050 om minstens 20 miljard euro te gaan, waarvan volgens de Volkskrant 7,7 miljard euro niet gedekt is. Dat gat valt pas na deze kabinetsperiode.
De dekking is het struikelblok. Het kabinet wil vanaf 2028 de box 3-belasting verhogen voor mensen met een spaar- of beleggingsvermogen vanaf ongeveer 60.000 euro. Daar zijn links en rechts het over eens, ze willen het allebei niet. JA21, de SGP en ook coalitiepartijen VVD en CDA namen er in het debat afstand van. Volgens ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis zou het gaan om 850.000 mensen die eerst geen box 3-belasting betaalden en straks wel.
Wat dit voor ondernemers betekent
Voor ondernemers zitten er drie onzekerheden in dit verhaal, en die wil ik los van elkaar bekijken.
Je privévermogen in box 3
Veel ondernemers met een eenmanszaak bouwen naast hun bedrijf een spaarpot of beleggingsportefeuille op, al is het maar als buffer voor mindere jaren. Precies die groep met een paar ton of minder op de rekening is nu de inzet van het debat. Hoe de box 3-heffing er vanaf 2028 uitziet, is volstrekt onduidelijk. Mijn advies is daarom simpel, verander nu niets aan je spaar- of beleggingsstrategie op basis van dit voorstel. Het ligt al in de prullenbak voordat het een wet is.
De tijdelijke verlaging in box 2
Onderdeel van de dekking is een tijdelijke verlaging van het tarief in box 2, de belasting op wat een directeur-grootaandeelhouder uit zijn bv haalt. Het idee is dat dga’s dan meer dividend uitkeren, waardoor de inkomsten de eerste jaren juist stijgen. De Volkskrant rekent voor dat dit op termijn per saldo 1,7 miljard euro kost en noemt het presenteren als dekking misleidend. Ook Stultiens hekelde dat kleine spaarders meer gaan betalen terwijl dga’s een korting krijgen. Als dga zou ik dus nog niet gaan plannen rond een lager box 2-tarief. Het is een van de onderdelen die het makkelijkst sneuvelt als de Kamer een andere dekking eist.
Waar het ontbrekende geld vandaan komt
Dit is voor het mkb misschien de belangrijkste vraag. Als de verhoging in box 3 wegvalt, moet er ergens anders geld komen. De Volkskrant somt op wat er politiek lastig ligt. De VVD wil niet aan de hypotheekrenteaftrek en de erf- en schenkbelasting komen, rechtse partijen zijn geen voorstander van hogere winstbelastingen voor bedrijven en een hogere inkomstenbelasting schaadt de koopkracht. NRC meldt verder dat in de opgevraagde tabel staat dat het kabinet op onderwijs wil bezuinigen als de dekking niet elders gevonden wordt.
Dat er weinig opties zijn, betekent niet dat ondernemers buiten schot blijven. Pro en Volt willen juist minder belasting op werk en meer op vermogen. Afhankelijk van met welke kant de coalitie uiteindelijk een deal sluit, kan de rekening dus heel anders uitvallen. NRC schrijft dat de coalitie op dit moment vooral naar rechts kijkt, en dat daar JA21, BBB en de SGP alle drie nodig zijn, elk met eigen eisen.
Wat al op tafel ligt en wat je nu doet
Belangrijk om te onthouden is dat het Belastingplan 2027 als geheel nog geen meerderheid heeft. De behandeling ervan staat volgens NRC gepland voor oktober, en de VVD wil de dekking van box 3 pas dan verder bespreken. Niets is wet voordat de Tweede en de Eerste Kamer hebben ingestemd.
De maatregelen die specifiek over ondernemers gaan, zoals de afbouw van de startersaftrek en de stakingsaftrek, de hogere energie-investeringsaftrek en de nieuwe heffing op fossiele auto’s van de zaak, stonden in het debat van woensdag niet in het middelpunt. Ik zette ze eerder op een rij in het stuk over het Belastingplan 2027 voor ondernemers. Ze kunnen nog veranderen, maar zijn niet de punten waarop het nu vastloopt.
Wat ik ondernemers in deze fase zou aanraden.
- Neem geen onomkeerbare beslissingen op basis van box 2- of box 3-plannen. Dividend vervroegen of vermogen verschuiven op een voorstel dat deze week al wankelt, is gokken.
- Houd het lijstje met ondernemersmaatregelen voor 2027 wel bij de hand. Starten of stoppen rond de jaarwisseling, een energie-investering of een nieuwe leaseauto zijn beslissingen die je in oktober en november rustig kunt voorbereiden.
- Kijk half november opnieuw. Dan is de behandeling van het Belastingplan in de Tweede Kamer achter de rug en weet je veel meer.
Ik vind het eerlijk gezegd zorgelijk hoe lang dit duurt. Ondernemers plannen hun investeringen niet per debatdag, en elke week dat onduidelijk is hoe 2027 eruitziet, is een week waarin een verstandige ondernemer wacht. SGP-Kamerlid André Flach zei het in de Volkskrant beeldend, het kabinet heeft “weer een rondje getaxied” maar van vliegen komt het nog niet. Hopelijk staat het toestel na donderdag in elk geval op de goede startbaan.